កិច្ចប្រជុំកំពូល SCO៖ ពន្ធ ត្រាំ ជួយជំរុញទំនាក់ទំនងឥណ្ឌា-ចិន

ខណៈសេដ្ឋកិច្ចពិភព​លោក​ធ្លាក់ចូលទៅក្នុងភាពស្រពិចស្រពិល​កាន់តែខ្លាំងទៅៗក្រោមគោលនយោបាយពន្ធគយរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ ប្រទេសចិនឯណោះវិញ ​បាន​រៀប​ចំឡើងនូវកិច្ចប្រជុំកំពូលរបស់អង្គការសហប្រតិបត្តិការសៀងហៃ (SCO) ​នៅទីក្រុង​កំពង់ផែ Tianjin។

​វេទិកានៃកិច្ចប្រជុំ SCO លើកនេះ ត្រូវបាន​​គេមើលឃើញថាជានិមិត្តរូបមួយ​ដ៏ធំ សម្រាប់ការពួតដៃគ្នានៃបណ្ដាប្រទេសដែលរងសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចពីលោកខាងលិច ជាពិសេសពីសហរដ្ឋអាមេរិក​ផ្ទាល់ ដែលដំឡើងពន្ធខ្ពស់ៗលើទំនិញ​នាំចូល។ ក្នុងនោះ មាន​ការចូលរួម​ពី​ប្រធាន​អង្គការ​ចំនួន​១០ និងមេដឹកនាំនៃប្រទេសជាង ២០ ​​រួមមានទាំងឥណ្ឌា និងរុស្ស៊ី ដែល​រងសម្ពាធកាន់តែខ្លាំង​ក្រោមកិច្ចប្រឹងប្រែងបញ្ចប់សង្រ្គាមនៅអ៊ុយក្រែនរបស់លោក ត្រាំ។

កាលពី​សប្ដាហ៍មុន ​ពន្ធ ៥០ ភាគរយ លើឥណ្ឌា របស់លោក ត្រាំ បាន​​ចូលជាធរមាន ដោយសារតែឥណ្ឌា​មិនបញ្ឈប់ការទិញ​ប្រេងពីរុស្ស៊ី ដែលប្រឈមមុខនឹង​ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរពីអាមេរិក​ ប្រសិន​បើគ្មានដំណោះស្រាយជុំវិញបញ្ហាអ៊ុយក្រែន។ ចិន​ឯណោះវិញ ក៏មាន​សង្រ្គាមពាណិជ្ជកម្ម​ជាមួយ​អាមេរិករួចស្រាប់ហើយ​ ដែលបញ្ហានេះកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរទៅៗក្រោយ ត្រាំ ប្រកាសពន្ធ «ពន្ធគយបដិការ» ​នៅដើមខែមេសា។

​ក្នុងបរិបទនៃបញ្ហាចាក់ស្រែះ ជាពិសេសពាក់ព័ន្ធនឹងជម្លោះប្រដាប់អាវុធតាម​ព្រំដែន​ជួរភ្នំហិមាល័យក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ទីបំផុត​មេដឹកនាំចិន និងឥណ្ឌា ក៏បាន​ចាប់ដៃគ្នានៅកិច្ចប្រជុំកំពូល SCO ក្នុងប្រទេសចិន​ ដែលរៀបចំឡើងនៅថ្ងៃអាទិត្យ-ចន្ទ។ ប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជីនពីង បាន​ទទួល​ស្វាគមប្រធានាធិបតីឥណ្ឌា លោក ណារិនដ្រា មូឌី ដែលមិនបាន​បំពេញ​​ទស្សនកិច្ចនៅចិន​រយៈពេល ៧ ឆ្នាំមកហើយ។

អ្នកជំនាញបាន​លើកឡើងថា ឥណ្ឌា​គឺជាសម្ព័ន្ធមិត្តចាស់វស្សារបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ប៉ុន្តែពន្ធរបស់ ត្រាំ អាចជារបត់មួយសម្រាប់ឥណ្ឌា​ក្នុងការចាប់ដៃលើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយចិនជាពិសេសផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ទោះបីជាការប្រកួតប្រជែងភូមិសាស្រ្តនយោបាយអាចជាឆ្អឹងទទឹងកក៏ដោយ។

ក្នុងជំនួប​នៅថ្ងៃអាទិត្យ​ លោក ស៊ី និងលោក មូឌី បាន​ព្រមគ្នាថា ឥណ្ឌា និងចិនគឺជាដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ មិនមែនជាគូប្រជែងនោះទេ ​ចំពេលដែលមេដឹកនាំទាំង២ បានពិភាក្សាគ្នាអំពីវិធីកែលម្អទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគ ចំពេលមានភាពមិនប្រាកដប្រជានៃពន្ធ​គយ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាន​រ៉យទ័រ។

លោក មូឌី បានប្រាប់លោក ស៊ី ថា ឥណ្ឌាចង់បានទំនាក់ទំនងកាន់តែប្រសើរឡើងជាមួយ​ចិន ​និងបាន​លើកឡើងពីការព្រួយបារម្ភអំពីឱនភាពពាណិជ្ជកម្មរបស់ឥណ្ឌាជាមួយចិន​ ៩៩,២ ប៊ីលាន​ដុល្លារ (គិតតែក្នុងឆ្នាំនេះ) ​ខណៈសង្កត់ធ្ងន់លើសារៈសំខាន់នៃសន្តិភាពនៅតាមព្រំដែនជម្លោះ​។ ក្នុងវិដេអូចេញពីជំនួបក្រៅកិច្ចប្រជុំ SCO ដែលបង្ហោះលើបណ្ដាញសង្គម X លោក មូឌី បាន​ថ្លែងយ៉ាងដូច្នេះថា៖ «យើងប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងរបស់យើងរីកចម្រើន ដោយផ្អែកលើការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក ទំនុកចិត្ត និងបញ្ហារសើប»។

លោក ស៊ី ឯណោះវិញ បាននិយាយថា​ ចិន និងឥណ្ឌាគួរតែ​ចាត់ទុកគ្នាទៅវិញទៅមក ថាជាឱកាសសម្រាប់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច មិនមែនជាការគំរាមកំហែងនោះទេ។ នេះបើយោងតាមការស្រង់សម្ដីរបស់ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានរដ្ឋចិន Xinhua ។

លោក ស៊ី បាន​បន្តយ៉ាងដូច្នេះថា៖ «យើង​មិនត្រូវឱ្យបញ្ហាព្រំដែន កំណត់ទំនាក់ទំនងចិន-ឥណ្ឌាទាំងមូល​នោះទេ»។ លោកបានបន្ថែមថា ទំនាក់ទំនងអាចមាន «ស្ថិរភាព» និង «យូរអង្វែង» ប្រសិនបើប្រទេសទាំង២ ចាត់ទុកគ្នាថាជាដៃគូ មិនមែនជាគូប្រជែង។

ក្នុងបរិបទនៃកិច្ចប្រជុំ SCO ផងដែរ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសឥណ្ឌា លោក Vikram Misri បាននិយាយថា ស្ថានភាពព្រំដែនមានភាពល្អប្រសើរជាងឆ្នាំមុន បន្ទាប់ពីកិច្ចព្រមព្រៀង​មួយ​ដែល​សម្រេចឡើងកាលពីខែតុលា។ ​ ពាក់ព័ន្ធនឹង​បញ្ហា​ពន្ធគយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ​លោក Misri បាននិយាយថា លោក មូឌី និងលោក ស៊ី បានពិភាក្សាគ្នាអំពីស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក និងបញ្ហាប្រឈម​របស់ពន្ធ។

លោក Misri បាន​បន្ថែមយ៉ាងដូច្នេះថា៖ «ពួកគេបានមើលពីរបៀបប្រើប្រាស់វា(បញ្ហាពន្ធ) ដើម្បីស្វែងយល់ពីគ្នាទៅវិញទៅមក និងធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្មរវាងឥណ្ឌា និងចិន»។

​នៅឆ្នាំនេះ ចិន និងឥណ្ឌា​បានបង្កើនដំណើរទស្សនកិច្ចជាផ្លូវការ និងពិភាក្សាអំពីការបន្ធូរបន្ថយការរឹតបន្តឹងមួយចំនួនលើពាណិជ្ជកម្ម និងចលនាប្រជាជនឆ្លងកាត់ព្រំដែន។ កាលពីខែមិថុនា ចិន​បានអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកធ្វើធម្មយាត្រាមកពីប្រទេសឥណ្ឌាទៅទស្សនាកន្លែងពិសិដ្ឋនានាក្នុងទីបេ៕